میدان کاخ کاشی ۳۴: خانه‌ی دکتر قریب از زبان فرزندش

نویسنده: حسین قریب (فرزند دکتر محمد قریب، رییس سابق انجمن تیروئید آمریکا، استاد دانشکده‌ی پزشکی مایو در مینسوتا) 

توضیح دالان: در جنوب شرق میدان فلسطین، درست پشت نقاشی‌های دیواری ایرج اسکندری، ساختمانی آجری با سقف شیروانی فلزی وجود دارد که از بیرون چندان پیدا نیست و به سازمان تبلیغات اسلامی تعلق دارد. ساختمان آجری کهنسال میدان، سال‌ها خانه‌ی چند چهره‌ی نامدار فرهنگی و علمی و سیاسی بوده است. طولانی‌ترین اقامت در این خانه، متعلق به خانواده‌ی دکتر قریب بوده است. دکتر حسین قریب، فرزند دکتر محمد قریب، با مهربانی از آمریکا برای دالان یادداشتی درباره‌ی این خانه و ویژگی‌هایش ارسال کرده‌اند که آن را با هم می‌خوانیم.


این خانه در گوشه‌ی شرق میدان کاخ و شماره‌ی پلاکش ۳۴ بود. شماره‌ی تلفن‌اش در پنج سال اول ۳۹۴۸ بود و سپس به ۴۳۹۴۸ تغییر پیدا کرد. آن‌جا احتمالاً در سال ۱۹۴۰ [۱۳۱۹-۱۳۲۰ ش.] توسط غلامحسین ابتهاج ساخته شده بود که در دوران رضا پهلوی شهردار تهران بود.

در سال ۱۳۲۴ خانه را خریدیم و به آن نقل مکان کردیم. آن موقع ۱۴۰ هزار تومان قیمت داشت و یکی از خانه‌های بسیار معدودی بود که سیستم گرمایش مرکزی داشتند.

خانه‌ی ما سه طبقه داشت: سه حمام و دستشویی، چهار اتاق‌خواب، و استخری در باغ. محل اسکان خدمتکاران در جنوب باغ بود و چهار اتاق و یک حوض داشت.

عکس ۱ (از آرشیو دکتر حسین قریب)
عکس ۱ (از آرشیو دکتر حسین قریب)

 

عکس ۲ (از آرشیو دکتر حسین قریب)
عکس ۲ (از آرشیو دکتر حسین قریب)

مساحت زمینی که این خانه در آن ساخته شده بود ۱۲۰۰ متر مربع بود. جلوی خانه، یعنی بخش شمالی‌اش، یک گاراژ و سه اتاق اضافی وجود داشت که پدرم از آن به عنوان مطب استفاده می‌کرد. اتاق‌های مطب بازسازی شدند و برای ملاقات با بیماران در آن‌ها تغییراتی داده شد. ساختمان اصلی و باغ بدون تغییر باقی ماندند. ما از سال ۱۳۲۴ تا ۱۳۵۳ در آن خانه بودیم.

خانه‌ی میدان کاخ را به قیمت سه میلیون تومان در سال ۱۳۵۳ به عزیز فرمانفرمایان (معمار) و پروفسور یحیی عدل فروختیم.

زمانی که در خانه‌ی میدان کاخ زندگی می‌کردیم، آقای محسن رئیس در گوشه‌ی غربی میدان می‌زیست. سفیر بود و خانواه‌د‌اش را می‌شناختیم. آقای عزیز فرمانفرمایان، که معمار بود، پایین‌تر از میدان کاخ زندگی می‌کرد. آقای احمد قوام‌السلطنه چند خانه پایین‌تر در خیابان کاخ خانه داشت و خانه‌اش اکنون سفارت فلسطین است. آن‌ها بیماران و دوستان پدرم بودند.

مغازه‌های دور و بر میدان شامل سبزی‌فروشی، قصابی، و نانوایی می‌شدند. علاوه بر این‌ها، فروشگاه لوازم‌التحریر خرمی، از سمت فردوسی آن‌طرف خیابان بود [۱]. معمولاً به سینما دیانا یا تخت‌جمشید می‌رفتیم.

به خانه‌ی میدان کاخ‌مان علاقه‌‌مندم و بارها به افراد مختلفی در تهران گفته‌ام که به نام دکتر محمد قریب بازسازی‌اش کنند. با این حال، موفق نبوده‌ام. متأسفانه، اطلاعات کمی از خانه‌مان در تهران داریم و هیچ عکسی ازآن‌جا نداریم.

عکس ۳ (از آرشیو دکتر حسین قریب)
عکس ۳ (از آرشیو دکتر حسین قریب)

 

تصویر ۴ (از آرشیو دکتر حسین قریب)
تصویر ۴ (از آرشیو دکتر حسین قریب)

توضیح عکس‌ها

-عکس اول: حسین و محسن در کنار خانه در تهران، ۱۹۵۴ [۱۳۲۴]

-عکس دوم: دکتر قریب و همسرشان، در سال ۱۹۶۵ [۱۳۴۴]، در جنوب خانه کنار «گلخانه». پنجره‌ای که در عکس مشاهده می‌شود، پنجره‌ی اتاق پذیرایی است.

-عکس سوم و چهارم: بازدید من از خانه در سال ۲۰۱۷. این دو مرد امروز خانه را اداره می‌کنند. اتاقی که در آن عکس گرفته شده اتاق پذیرایی قدیم است که کاملاً تغییر کرده.


پانوشت
[۱] توضیح دالان: به نظر می‌رسد که اشاره‌ی دکتر قریب به دبستان فردوسی‌ست، زیرا نوشت‌افزار خرمی در خیابان طالقانی نبش خیابان نادری واقع شده است و دبستان فردوسی هم همان‌جاست.


با سپاس از خانم فاطمه قریب

صفحه‌ی اصلی پرونده خیابان فلسطین

۱۴۴۷۰cookie-checkمیدان کاخ کاشی ۳۴: خانه‌ی دکتر قریب از زبان فرزندش

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *